Και τότε βλέπεις στην πράξη πως ο καλλιτέχνης δεν γίνεται. Γεννιέται.
Ο λόγος για τον Γιώργο Κουτάντο, ένα νέο άνθρωπο από την Αξό Μυλοποτάμου που νιώθει την ανάγκη και αποτυπώνει στο ξύλο όλα τα συναισθήματα και τις προσλαμβάνουσες εικόνες της ζωής στην ρίζα του Ψηλορείτη.
Και ενώ ξεκίνησε από χόμπι, χωρίς κάποια ιδιαίτερη εκπαίδευση, προχώρησε σταθερά και σήμερα έχει ένα δικό του μουσείο, το οποίο φιλοξενεί τα πολύ ιδιαίτερα έργα του.
ΑΥΤΟΔΙΔΑΚΤΟΣ
Τον Γιώργη τον συναντάς στην είσοδο της Αξού. Εκεί που σήμερα είναι το εργαστήριο και η έκθεση των έργων του. Και η πρώτη ερώτηση που του κάνεις, είναι που έμαθες ξυλογλυπτική για να πάρεις την απάντηση «Μόνος μου»! Ακόμα πιο εντυπωσιακή είναι η περιγραφή που κάνει καθώς συνεχίζει ως εξής: «Μόνος μου σε ένα υπόγειο/κατώγι του σπιτιού μας είχα ένα πάγκο με κάποια στοιχειώδη εργαλεία και μου άρεσε, με ευχαριστούσε να πελεκώ, να δημιουργώ κάτι, ήταν το μεράκι μου. Οι άνθρωποι του χωριού έρχονταν κάποιες φορές και τα έβλεπαν, τους άρεσαν και χαμογελούσαν. Όμως δεν είχα σκεφτεί να ασχοληθώ με την τέχνη, αυτό έγινε όταν επέστρεψα από το στρατό. Στην όλη μου προσπάθεια αυτή με στήριξε η οικογένεια μου ψυχολογικά πάρα πολύ όταν ξεκινούσα, γιατί αυτά που έφτιαχνα δεν ήταν και τίποτα σπουδαίο, αλλά μου δίνανε κουράγιο και συγχαρητήρια, πράγμα που μου έδινε δύναμη να συνεχίσω και να μην τα παρατήσω.»
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον όμως παρουσιάζει το πως ξεκίνησε. Ο ίδιος περιγράφει τα εξής:
«Όταν ήμουν εννέα χρονών είχαμε πάει την Πρωτομαγιά σε ένα χωράφι μας για να γιορτάσουμε την ημέρα και το ερχομό της άνοιξης. Όση ώρα ψήναμε το οφτό, ο πατέρας μου με τα μεγαλύτερα αδέρφια μου φύτευαν λίγες ελιές και μετά τις πότισαν. Τότε έσκυψα και πήρα στα χέρια μου ένα βώλο πηλό και άρχισα να τον ζυμώνω, μετά έμπηξα δυο μου δάχτυλα μέσα στην πηλό και μου φάνηκαν σαν μάτια… σε λίγο κρατούσα ένα μικρό κεφάλι στα χέρια μου.
Έτσι από πολύ μικρός, 9 χρονών περίπου, ξεκίνησα να κάνω διάφορες μορφές σε γύψο, πηλό και πέτρα πριν καταλήξω να δουλεύω με ξύλο. Τελικά με κέρδισε το ξύλο γιατί αυτά που έφτιαχνα με τα άλλα υλικά ήταν πολύ εύθραυστα και με το παραμικρό έσπαγαν. Ήμουν παιδί και αυτό δεν μου άρεσε, να φτιάχνω κάτι και μετά να σπάει. Ένας γείτονας έφτιαχνε μορφές με ζώα από τις ‘κουρμούλες’ των αμπελιών και τις πουλούσε στους τουρίστες. Ίσως και αυτό να με επηρέασε. Από το Δημοτικό και μετά δε σταμάτησα να ασχολούμαι με τη γλυπτική.»
ΤΑ ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ
Το πιο γνωστό έργο του Γιώργη Κουτάντου είναι «Ο αετός και ο όφις». Κατασκευάστηκε από ξύλα ελιάς, ευκαλύπτου και λεμονιάς και έχει διαστάσεις 570 εκ. Χ 300 εκ. Χ 125 εκ. Το έργο ολοκληρώθηκε στις 14 Απριλίου 2002 και παρουσιάστηκε πρώτη φορά στο πολιτιστικό φεστιβάλ «Ταλλαία 2003» του Δήμου Κουλούκωνα.
Από τότε άρχισε δημιουργεί χωρίς καμία παύση.
Τα έργα του έχουν χαρακτηριστικό τον όγκο και την δεξιοτεχνία στην λεπτομέρεια ενώ ως έμπνευση έχουν λειτουργήσει για τον καλλιτέχνη η οικογένεια του, τα ήθη και τα έθιμα του χωριού του, η θρησκεία και κατά κύριο λόγο η φύση.
Το Μουσείο Ξυλογλυπτικής είναι μια μόνιμη συλλογή του γλύπτη, λειτουργεί από το 2010 και φιλοξενεί περισσότερα από εκατό χειροποίητα έργα τέχνης, όλα κατασκευασμένα από ένα σφυρί και ένα σκαρπέλο.
Μεταξύ άλλων παρουσιάζονται παραδοσιακές λαογραφικές μορφές και θέματα όπως ο «Ο Λυράρης», «Ο Κρητικός», «Ο Παππούς και η Γιαγιά», «Πηγαίνοντας στο Χωράφι» αλλά και παραστάσεις της φύσης και του οικολογικού μας συστήματος όπως «Ο Αϊτός και ο Όφις», «Το Κρι Κρι», θρησκευτικού περιεχομένου όπως «Ο Άγιος Γεώργιος του Δισκουρίου», «Ο Χορός του Ησαΐα», «Ο Αποχαιρετισμός», «Η αποκαθήλωση», κοινωνικού περιεχομένου όπως «Ο Ασθενής» αλλά και από τη μυθολογία όπως «Η Μικρή Γοργόνα» και ο «Ηρακλής με το λιοντάρι».
Οι διαστάσεις των γλυπτών είναι σε φυσικό μέγεθος, ενώ ορισμένα από αυτά παρουσιάζονται σε μεγαλύτερες διαστάσεις, «Οι Γονείς μου και εγώ» ύψους περίπου τριών μέτρων ή «Η Μικρή Γοργόνα» μήκους πέντε μέτρων. Τα ξύλα συλλέχτηκαν από όλη την Κρήτη, κυρίως ξερά δέντρα ή ξεριζωμένα από φυσικές καταστροφές.
Το Μουσείο και Εργαστήριο Ξυλογλυπτικής δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην εκπαιδευτική διάσταση του ρόλου του. Ο γλύπτης αναλαμβάνει την ξενάγηση των μαθητών τόσο στους δυο ορόφους του Μουσειακού χώρου αλλά και στο Εργαστήριο Ξυλογλυπτικής.
Έτσι οι μαθητές έχουν την ευκαιρία να έρθουν σε επαφή σε μια παραδοσιακή αλλά ταυτόχρονα και σύγχρονη μορφή τέχνης, μέσα στο φυσικό ορεινό τοπίο στους πρόποδες του Ψηλορείτη και παράλληλα να μάθουν μέσα από τα ολοκληρωμένα γλυπτά τέχνης αλλά και τη ζωντανή παρουσίαση της τέχνης της ξυλογλυπτικής στο εργαστήριο, των εργαλείων, της μυρωδιάς και της υφής του ξύλου, των διαφορετικών ξύλων, τη προσέγγιση της φύσης, αλλά και την ομορφιά του χειροποίητου, την πορεία ενός καλλιτέχνη και ανθρώπου από την παιδική ηλικία των εννέα ετών έως την ενηλικίωση και η αποτύπωση της στην τέχνη, την αίσθηση του μύθου, της μυθοπλασίας και του ‘μεγάλου’.
ΠΩΣ ΕΝΑ ΔΕΝΤΡΟ ΓΙΝΕΤΑΙ ΕΡΓΟ ΤΕΧΝΗΣ
Όπως περιγράφει ο ίδιος ο γλυπτής, η πρώτη φάση της γλυπτικής αρχίζει με την εύρεση του ξύλου. Συνήθως χρησιμοποιεί ακατέργαστους κορμούς μεγάλων δέντρων ηλικίας 100 έως 800 ετών. «Κάποιους κορμούς τους βρίσκω και τους αγοράζω από μάντρες ξυλείας, κάποιους μου τους χάρισαν. Τους περισσότερους όμως τους συλλέγω προσωπικά από όλη την Κρήτη, κυρίως δέντρα ξεριζωμένα από φυσικές καταστροφές ή ξερά.» λέει ο ίδιος για να συμπληρώσει, ότι «μετά από το κόψιμο του κορμού, στη φύση ή στο εργαστήριο τον καθαρίζω από τα κατεστραμμένα τμήματα και του αφαιρώ τη φλούδα για να μην πιάσει σκουλήκι. Έπειτα του περνάω συντηρητικό ξύλου για να τον δουλέψω αργότερα. Όταν αποφασίσω για το θέμα που θέλω να κάνω το σχεδιάζω σε πραγματικές διαστάσεις και στη συνέχεια το δημιουργώ.»
Τα ξύλα πολλές φορές κρύβουν εκπλήξεις, όπως μας λέει ο Γιώργος Κουτάντος, ο οποίος περιγράφει: «Κάθε δέντρο, κάθε κορμός έχει τη δική του ιστορία. Για παράδειγμα, συνέλλεξα κάποια πεσμένα δέντρα από τα Μοναστήρια του Αρκαδίου και του Βωσάκου. Όταν τα πήγα στο εργαστήριο και άρχισα να τα σκαλίζω μέσα στο σώμα των δέντρων ανακάλυψα βλήματα/βόλια των συγκρούσεων των Τούρκων με τους Κρητικούς, αλλά και νεότερα.»
Τα εργαλεία που χρησιμοποιεί στη γλυπτική είναι ένα σφυρί και διάφορα είδη σκαρπέλων. Ανάλογα με το μέγεθος και τις λεπτομέρειες ενός γλυπτού η ολοκλήρωση του μπορεί να διαρκέσει πολλούς μήνες.
Σήμερα όλα αυτά μπορείτε να τα δείτε στο μουσείο του στην Αξό ενώ ο καλλιτέχνης διατηρεί και ιστοσελίδα στην ηλεκτρονική διεύθυνση: www.woodenmuseum.gr.
rethemnosnews.gr - creteplus.gr
