Του Βαγγέλη Κογκάκη:
«Πάσχα των Ελλήνων Πάσχα, Πάσχα της αγάπης Πάσχα, Πάσχα των Αγγέλων…» τραγουδά ο Γιώργος Νταλάρας, σε υπέροχους στίχους του Γιώργου Θέμελη και με την επική μουσική του Σταύρου Κουγιουμτζή...
Το Ηράκλειο, η Κρήτη, όπως κι ολόκληρος ο Ελληνισμός -εντός και εκτός των συνόρων- γιορτάζει και φέτος τη μεγάλη γιορτή της Χριστιανοσύνης, το ΠΑΣΧΑ. Αναβιώνουν και πάλι τα καθιερωμένα πανάρχαια λατρευτικά ήθη και έθιμα κάθε περιοχής, που αποτελούν γνήσιες εστίες της Ορθόδοξης Παράδοσης.
Μετά τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με την Ακολουθία του Ακαθίστου Ύμνου, ακολουθεί η Μεγάλη Εβδομάδα των Αγίων Παθών και των Εγκωμίων του Επιταφίου Θρήνου. Οι ημέρες αυτές -κατάλληλες για αυτοσυγκέντρωση, αυτογνωσία και ενδοσκόπηση- είναι από τις κορυφαίες στιγμές της βυζαντινής υμνολογίας. Στη συνέχεια μοιραζόμαστε όλοι μαζί τη χαρά της Αναστάσεως.
Η μεγαλύτερη γιορτή τής Ορθοδοξίας είναι η ΑΝΑΣΤΑΣΗ, η ΛΑΜΠΡΗ, το ΠΑΣΧΑ, όπως διαφορετικά ονομάζεται. «…Η βασιλίς και κυρία, εορτή εορτών και πανήγυρίς εστι πανηγύρεων».
Οι αρχαίοι Έλληνες, όπως γνωρίζομε από τη μυθολογία, ‘‘κατέβαζαν’’ τους θεούς από τους θρόνους των στον Όλυμπο, τους έδιδαν για λίγο ανθρώπινους χαρακτήρες και τους ‘‘έφερναν’’ κοντά τους, στην καθημερινή των ζωή. Ήθελαν, έτσι, να αποκτήσουν δυνάμεις θεϊκές.
Ο αληθινός Θεός τον οποίο σήμερα πιστεύομε, γεννιέται, γίνεται άνθρωπος, διδάσκει, σταυρώνεται, πεθαίνει αίροντας τις αμαρτίες του κόσμου, αλλά και ανασταίνεται χαρίζοντάς μας το φως, την αφθαρσία, την αιωνιότητα. Εμείς δεχόμαστε τα δώρα της Αναστάσεως, την ειρήνη, τη χαρά, την αγάπη. Η αγάπη, το ωραιότερο δώρο. Συμπληρώνει το κενό της καρδιάς και σταλάζει στην ψυχή τη γαλήνη.
Κάθε χρόνο καλούμαστε να ζήσουμε τις μέρες αυτές με τα έθιμα και τους συμβολισμούς που βιώνει ο Έλληνας εδώ και δύο χιλιάδες χρόνια.
ΠΑΣΧΑ. Λέξη εβραϊκή που σημαίνει διάβαση, πέρασμα, από τη δουλεία της Αιγύπτου, στη χώρα της Επαγγελίας. Συμβολίζει τη νίκη του φωτός και της ζωής ενάντια στο σκότος και το θάνατο. «Αναστάσεως ημέρα… εκ γαρ θανάτου προς ζωήν και εκ γης προς ουρανόν ημάς διεβίβασεν…»
Το Χριστιανικό Πάσχα δεν είναι μόνο γιορτή της Αναστάσεως του Χριστού, που κοσμεί ολόκληρο τον κόσμο, είναι και γιορτή της άνοιξης, των λουλουδιών. Όλα τα πλάσματα ανασταίνονται, ζωντανεύουν ξανά από τη χειμερία νάρκη, τη νύχτα του χειμώνα. «Όλη η φύσις αγάλλεται και χαίρει ότι Χριστός Ανέστη…». «Νυν πάντα πεπλήρωται φωτός!». Ολόλαμπρη κι αναστημένη, ολοζώντανη η φύση νικά το σκοτάδι, τη νύχτα.
Το πασχαλινό τραπέζι είναι πάντα πλούσιο με λαμπροκούλουρα, αυγοκουλούρες, καλιτσούνια, κόκκινα αυγά και κρέας από αρνί. Το αβγό, είχε πάντοτε μεγάλο συμβολισμό από τους μυθολογικούς χρόνους μέχρι σήμερα. Είναι το σύμβολο της κοσμογονίας. Φέρει μέσα του ζωή. Το τσόφλι είναι ο τάφος απ’ όπου αναφαίνεται μια νέα η ζωή. Βάφεται κόκκινο, όπως η κόκκινη χλαμύδα του Χριστού. Συμβολίζει ακόμη και το αίμα Του, πού χύθηκε για τη σωτηρία του κόσμου. Το τσούγκρισμα των κόκκινων αβγών, λέγεται, ότι καθιερώθηκε από τους πρώιμους χρόνους της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας όπως και το κουλούρι της Λαμπρής με ένα κόκκινο αυγό στη μέση, το σημερινό τσουρέκι, ή η αυγοκουλούρα, κατά τη κρητική διάλεκτο. Το ψητό αρνί που βρίσκεται επίσης στο λαμπριάτικο τραπέζι, συμβολίζει «τον αμνόν του Θεού, τον αίροντα τας αμαρτίας τού κόσμου».
Λίγο μετά το μεσημέρι της Κυριακής του Πάσχα τελείται ο εσπερινός της αγάπης με λιτανεία έξω από το ναό, για να αναγγείλουν τη μεγάλη είδηση της Αναστάσεως σε ολόκληρη τη φύση. Ξυπνούν και πάλι οι μνήμες που δεν επιτρέπουν να λησμονήσομε τις ρίζες μας, να αλλοτριωθούμε. Η λιτανεία! Ένα από τα έθιμα που θυμάμαι από τα παιδικά χρόνια στο χωριό μου. Κρατώντας λευκά αναμμένα κεριά να περπατούμε αργά, ψάλλοντας το «Χριστός Ανέστη». Τέλος στο προαύλιο της εκκλησίας, όλοι οι πιστοί ανταλλάσοντας ευχές μεταξύ των, συνομιλούν. Έτσι εάν υπήρχαν διαφωνίες ή έριδες «…συγχωρήσωμεν πάντα τη Αναστάσει». Μοναδική ατμόσφαιρα κατάνυξης. Το μεγαλείο της πίστης μας. Στις πόλεις η ανάγνωση του Ευαγγελίου γίνεται σε πολλές γλώσσες, για να φτάσει το μήνυμα της αγάπης σε όλους τούς λαούς.
Το μήνυμα Αναστάσεως, της αγάπης και της ειρήνης το έχομε ανάγκη πολύ περισσότερο σήμερα στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, της λιτότητας, της απόλυτης φτώχειας αλλά και των golden boys. Πριν από λίγες ημέρες έγινε μια σύσκεψη των 20 ισχυρότερων χωρών της γης, (παλαιότερα είχαμε τις 8). Επήλθε μια κάποια συμφωνία και ελήφθησαν ορισμένες εποικοδομητικές αποφάσεις. Όμως ‘‘οι καιροί ου μενετοί’’. Σαθρές συνειδήσεις υφέρπουν σε όλα τα κοινωνικά στρώματα αδιακρίτως πνευματικού, θρησκευτικού, πολιτιστικού, οικονομικού και κοινωνικού επιπέδου. Οι δολοπλοκίες και η εγκληματικότητα έχουν φθάσει στο ζενίθ. Η διαφθορά είναι τόσο διαδεδομένη ώστε έχει πάψει πλέον να προκαλεί εντύπωση. Ο άνθρωπος πορεύεται σε ένα αβέβαιο μέλλον. Πρέπει να συνέλθει. Να συνειδητοποιήσει ότι επίκειται η καταστροφή, ο όλεθρος. Ηθικός, πνευματικός, οικονομικός. Το μήνυμα της Αναστάσεως ας φωτίσει το νου και την καρδιά των ανθρώπων και ιδιαίτερα των αρχόντων, των ισχυρών της γης.
Ο Βαγγέλης Κογκάκης είναι Δάσκαλος, συνταξιούχος
